Bu hadisə Əbu Hənifənin Mənsur Dəvaniqinin və o məclisdə olan bəzi şəxslərin gözündən düşməsinə səbəb olmuşdu.[1]

Əbu Hənifənin Peyğəmbər Əhli-beyti (əleyhimussalam) ilə müxalifət etməsi və dində qiyas etməsindən əlavə etibarlılığı da bəzi bir-sıra əhli-sünnə böyükləri tərəfindən sual altında hesab olunmuşdur. Əhli-sünnənin nəzərində elm və əməl baxımından böyük alimlərdən sayılan təqribən 50 nəfər onu məzəmmət etmişdir. Əhli-sünnə böyüklərindən olan Hafiz Xətib Bağdadi özünün “Tarixu-Bağdad” kitabında Əbu Hənifənin tərcümeyi-halı barəsində bir fəsil açmış və orada alimlərin Əbu Hənifə haqqında dedikləri məzəmmətləri gətirmişdir[2]. Aşağıdakı məşhur və böyük əhli-sünnə alimlərinin kitablarında da Əbu Hənifə məzəmmət olunmuşdur:

1. Muhəmməd ibn İsmail Buxari, “əz-Zuəfa”, c.1, səh.132, “Darul-mərifə” nəşriyyatı, Beyrut, h.q. 1406-cı il

2 Əbul-Fərəc Əbdurrəhman ibn Əli, “əl-Muntəzəm fi-tarixil-muluki vəl-uməm”, c.8, səh.134, “Darul-kutubil-elmiyyə” nəşriyyatı, Livan, 1-ci çap, h.q. 1413-cü il

3. Zəhəbi, “Mizanul-itidal”, c.4, səh.265, nömrə: 9092, “Darul-mərifə” nəşriyyatı, Beyrut, 1-ci çap, h.q. 1382-ci il

4. Mənavi, “Feyzul-qədir”, c.1, səh.511, “Darul-kutubil-elmiyyə” nəşriyyatı, 1-ci çap, 1415-ci il

Əhməd ibn Hənbəl, Malik ibn Ənəs, Nəsai, Süfyan Suri və Yəhya ibn Muin kimi Əhli-sünnə böyükləri də Əbu Hənifəni məzəmmət etmişlər[3]. O, İmam Əmirəl-möminin Əli (əleyhissalam) ilə də bir çox yerlərdə müxalifət etmişdir. Zəhəbi özünün “Siyəru-əlamin-nübəla” kitabında[4] belə nəql edir: “İbn Nəsr bir sıra kitablar qələmə almışdır... Və Əbu Hənifənin Əli (əleyhissalam) və İbn Məsudla müxalifət etdiyi yerlərlə bağlı bir kitab (da) yazmışdır”. Bu məsələ aşağıdakı Əhli-sünnə mənbələrində də qeyd olunmuşdur:

1. İbn Əsakir, “Tarixu-mədinəti-Dəməşq”, c.56, səh.110, “Darul-fikr” nəşriyyatı, Beyrut, h.q. 1415-ci il

2. Subki, “Təbəqatuş-şafeiyyətil-kubra”, c.2, səh.247, “Hicr” nəşriyyatı, 2-ci çap, h.q. 1413-cü il

İbn Teymiyyə də bu məsələyə özünün “Minhacus-sunnə” kitabında[5] işarə etmişdir. Bizim məsum imamlarımız da (əleyhimussalam) Əbu Hənifəni bu və bu kimi məsələlərə görə lənətləmişlər.[6]

Əhli-sünnənin bir sıra digər böyük alimləri də onu bir sıra çirkin və batil fətvalarına görə təkfir etmişlər. Bu barədə ətraflı məlumat əldə etmək üçün “Tarixu-Bağdad” kitabına[7] müraciət edə bilərsiniz. Bu, Əhli-Beytdən (əleyhimussalam) uzaq düşmüş və camaatı onlardan uzaqlaşdırmaq üçün onların (əleyhimussalam) müqabilində məzhəb qurmuş bir şəxs haqqında qısa bir məlumat idi. Allah bizi Əhli-Beytdən (əleyhimussalam) uzaq salmasın.

Məqalədə Ayətullah Seyid Əli Milaninin araşdırmalarından isitfadə olunmuşdur.

Mürtəza Heydəri

Besiret.az