Muhəmməd Peyğəmbərin (s) Qədir-xumda söylədiyi xütbənin tam mətni

Muhəmməd Peyğəmbərin (s) Qədir-xumda söylədiyi xütbənin tam mətni

2020-08-08 223

Muhəmməd Peyğəmbərin (s) Qədir-xumda söylədiyi xütbənin tam mətni

Əhməd ibn Əli Təbərsi (v. 588 h.) özünün “əl-İhticac” əsərində öz sənədi ilə İmam Baqirdən (əleyhissəlam) Peyğəmbərin (sallallahu əleyhi və alihi və səlləm) Qədir-xum günündə söylədiyi geniş xütbəni belə nəql edir:

Əbu Cəfər Muhəmməd ibn Əli (əleyhissəlam) belə buyurdu:

Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alihi və səlləm) həcc və vilayətdən başqa dinin bütün hökmlərini öz qövmünə bəyan etdikdən sonra Mədinədən həccə yola düşdü. Cəbrail onun yanına gələrək ona belə dedi: “Ey Muhəmməd, Allah-təala sənə salam deyərək belə buyurur: “Mən dinimi kamil etmədən və höccətimi təkidlə bildirmədən heç bir peyğəmbər və rəsulumun canını almıram. Sənin boynunda qövmünə çatdırmaq üçün iki vacib məsələ qalmışdır: Bunlar həcc və səndən sonra olacaq vilayət və xilafətdir. Mən yer üzərini höccətsiz qoymamışam və heç vaxt da qoymaram”. (Cəbrəail sözünə davam edərək belə dedi: ) Allah sənə həcci(n hökmlərini) insanlara çatdırmağı əmr edir. Sən həcci yerinə yetir. Mədinə və onun ətrafında olanlardan, həmçinin bədəvi ərəblərdən də gücü çatanlar səninlə bərabər həcci yerinə yetirsinlər. Onlara namazlarını, zəkatlarını və oruclarını öyrətdiyin kimi həclərinin hökümlərini də onlara öyrət. Dinin digər hökümlərini onlara bildirdiyin kimi bunu da onlara bildir”.

Peyğəmbərin (sallallahu əleyhi və alihi və səlləm) carçısı insanlar içində car çəkərək belə dedi: "Agah olun, Allahın rəsulu həccə geedərək sizlərə dinin digər hökmlərini öyrətdiyi kimi həccin də hökmlərini öyrətmək istəyir". Beləliklə, (Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alihi və səlləm) Mədinədən) çıxdı. İnsanlar da onunla yanaşı çıxdı. Ona diqqətlə qulaq asırdılar ki, o nə edirsə bunlar da onu təkrar etsinlər. Peyğəmbərlə birgə həcc elədilər. Mədinədən və onun ətrafından, həmçinin bədəvi ərəblərdən Peyğəmbərlə yanaşı həcc edənlərin sayı yetmiş min və ya bundan bir az çox idi. Bu, Musanın Harun üçün beyət aldığı sonradan beyətlərini sındırıb buzova və Samiriyə tabe olan yetmiş min nəfərin sayı qədərində idi. Peyğəmbər (sallallahu-əleyhi və alihi və səlləm) də Musanın əshabı sayında olan insanlardan Əlinin xilafəti üçün beyət aldı. Onlar da beyəti sındırdılar, buzov və Samiriyə tabe oldular. Bu eyni ilə onların sünnə və misalının təkrarı idi. Məkkə ilə Mədinə arasını təlbiyə (insanların ləbbeyk deməsi) birləşdirirdi.

Bir miqdar məsafə getdikdən sonra Cəbrail Allah-təala tərəfindən Peyğəmbərin yanına gələrək belə dedi: “Ey Muhəmməd, Allah-təala sənə salam deyərək belə buyurur: “Sənin müddətin artıq sona yetir və mən səndən ondan qaçış olmayana (ölümə) hazırlaşmağı tələb edirəm. Öz əhdini bağla və vəsiyyətini et. Öz elmini, səndən əvvəl olan peyğəmbərlərin elmlərinin mirasını, silahı, tabutu və sənin yanında olan peyğəmbərlərin bütün nişanələrini toplayaraq səndən sonra sənin vəsin və xəlifən, mənim yaratdıqlarım üzərində olan böyük höccətim Əli ibn Əbu Talibə təslim et. Onu insanlar üçün başçı təyin et. İnsanlarla onun beyət və əhdini yenilə. Onlara mənim dostum, onların, eləcə də bütün mömin və möminələrin mövlası olan Əli ibn Əbu Talibin vilayəti barədə bağladığım əhd və beyəti xatırlat. Mən dostlarımın vilayəti və düşmənlərimin düşmənçiliyi ilə dinimi və höccətimi kamil etmədən və nemətimi tamamlamadan heç bir peyğəmbərin canını almıram. Dostuma tabe olmaq və ona itaət etməkdən ibarət olan bu iş tövhidimin və dinimin kamalı və yaratdıqlarıma olan nemətimin tamamıdır. Mən yer üzərini vəlisiz və yaratdıqlarım üzərində höccətim olan bir rəhbərsiz qoymaram. Mənim vəlim, bütün mömin və möminələrin mövlası olan Əlinin vilayəti ilə bu gün dininizi sizin üçün kamilləşdirdim, sizə öz nemətimi tamamladım və  bir din kimi sizin üçün İslamı qəbul etdim. O, mənim bəndəm, Peyğəmbərin vəsisi və ondan sonra olan xəlifə, yaratdıqlarımın üzərindəki höccətimdir. Onun itaəti peyğəmbərim Muhəmmədin itaəti ilə yanaşıdır. Həmçinib, onun itaəti Muhəmmədin itaəti ilə birgə mənim itaətimlə yanaşıdır. Kim ona itaət edərsə mənə itaət etmişdir. Kim ona qarşı çıxarsa mənə qarşı çıxmışdır. Onu özümlə yaratdıqlarım arasında nişanə qərar vermişəm. Kim onu tanıyarsa mömin olar. Kim onu inkar edərsə kafir olar. Kim onun beyətinə başqa birini şərik edərsə müşrik olar. Kim onun vilayətini qəbul edərək mənim görüşümə gələrsə cənnətə daxil olar. Kim onunla düşmənçilik edən halda mənim görüşümə gələrsə cəhənnəmə daxil olar. Ey Muhəmməd, Əlini onlar üçün başçı təyin et. Onlardan onun üçün beyət al və onlarla əvvəlcədən bağladığım əhdi yenilə. Mən səni öz yanıma aparacağam.”

Peyğəmbər (sallallahu-əleyhi və alihi və səlləm) öz qövmündə olan münafiqlərin Əliyə bəslədiyi kin və düşmənçilikdən xəbərdar olduğu və onların ümmətin içində parçalanma salacağından və cahiliyyət dövrünə qayıdacaqlarından qorxduğu üçün Cəbraildən istədi ki, Rəbbindən onu insanlardan qorumağı istəsin. Sonra o, Cəbrailin Allahın onu insanlardan qoruması xəbərini gətirməsini gözlədi. Xeyf məscidinə qədər bu işi təxirə saldı. Cəbrail Xeyf məscidində onun yanına gələrək ona insanlarla əhd bağlamağı və Əlini onlar üçün rəhbər təyin etməyi əmr etdi. Lakin onun üçün insanlardan qorunma xəbərini gətirməmişdi. (Peyğəmbər (sallallahu-əleyhi və alihi və səlləm)) buyurdu: “Ey Cəbrail, mən qövmümün məni təkzib etməsindən və Əli haqqında dediyim sözü qəbul etməməsindən qorxuram.” Cəbrail geri qayıtdı. Peyğəmbər Cöhfəyə üç mil qalmış Qədir-Xum adlanan yerə çatdıqda artıq nahardan beş saat keçmişdi. Bu vaxt Cəbrail "onu insanlardan  qorumaq" xəbəri ilə gələrək belə dedi: “Ey Muhəmməd, Allah sənə salam söyləyərək belə buyurur: “Ey Peyğəmbər, Rəbbin tərəfindən sənə - Əli haqqında - nazil olanı çatdır! Əgər (bunu) etməsən, onun risalətini çatdırmamısan. Allah səni insanlardan qoruyacaq.”[1]” Karvanın öndə olanları Cöhfəyə yaxın idilər. O (Cəbrail), qabağa gedənlərin geri qaytarılıb, geridə qalanların isə olduqları yerdə saxlanılaraq Əlinin insanlar üçün rəhbər təyin olunmasını və Allahın Əli barəsində nazil etdiyini onlara çatdırması əmrini gətirdi və ona Allahın onu insanlardan qoruyacağını xəbər verdi.

Peyğəmbərə (sallallahu-əleyhi və alihi və səlləm) Allahın onu insanlardan qoruyacağı barədə xəbər gəldikdən sonra o, carçıya insanları camaat namazına çağırmasını, öndə olanların geri qaytarılmasını, geridə qalanların isə olduqları yerdə saxlanılmasını əmr etdi. Peyğəmbər ağaclıq bir yerdə olduğu halda yolun sağ tərəfindən Qədir-xum məscidinin yaxınlığına çəkildi. Bunu ona Allah tərəfindən Cəbrail əmr etmişdi. Peyğəmbər (sallallahu-əleyhi və alihi və səlləm) onların öz altlarını süpürmələrini və insanlara hündür yerdən baxması üçün minbər şəklində bir daşın qoyulmasını əmr etdi. Öndə olan insanlar geri qayıtdı, geridə qalanlar isə olduqları yerdə saxlanıldı. Peyğəmbər (sallallahu-əleyhi və alihi və səlləm) həmin daşların üzərinə çıxdı. Allaha həmd və səna edərək belə buyurdu:

“Həmd olsun o Allaha ki, tək və şəriksizdir, sultanlığı və mülkü əzəmətlidir. Hər bir şey öz yerində olduğu halda o, hər şeyi öz elmi ilə əhatə edib[2].  Öz qüdrəti və burhanı ilə bütün məxluqatı özünə tabe edib. Uca məqamlıdır. Həmd ediləndir. Göy və ondan aşağıda olanları yaradandır. Yeri döşəyəndir. Yerləri və göyləri öz qüdrəti ilə idarə edəndir. Müqəddəs tutulan və təsbih ediləndir. Mələklərin və ruhun Rəbbidir. Yaratdıqlarının hamısına öz fəzlindən əta edir. Gözlər onu görmədiyi halda o, bütün gözlərə nəzarət edir. Kərimdir, helm və səbir sahibidir. Hər şeyi onun rəhməti əhatə etmişdir. Hər şeyə öz neməti ilə minnət qoymuşdur. Əzaba layiq olanlara tez bir zamanda əzab verməyə və onlardan intiqam almağa tələsmir. İnsanların gizlətdiklərini bilir və heç bir gizlin ona gizli qalmır. Onun hər şeyə əhatəsi var. Hər şeyə qalibdr və hər şeyə qüdrət və qüvvəti çatandır. Onun heç bir bənzəri yoxdur. Heç bir şey olmadığı halda o, əşyaları yaratmağa başladı. Daimidir. Əbədi olaraq ədalətlidir. Ondan başqa bir ilah yoxdur. O, izzət və hikmət sahibidir.[3]  Gözlərin onu görməsindən çox ucadır. O, gözləri dərk edər. Lətifdir və hər şeydən xəbərdardır.[4] Heç kim onu görərək vəsf edə bilməz. İstər gizlində, istərsə də aşkarda heç kim onun necə olduğunu bilə bilməz. Onu yalnız özünün göstərdiyi yolla tanımaq mümkündür. Şəhadət verirəm ki, onun müqəddəsliyi əbədiyyəti əhatə etmiş, nuru isə əbədiyyəti bürümüşdür. İşləri heç bir məşvərət edənin məşvərəti olmadan həyata keçirir. Verdiyi hökmdə heç bir şəriki yoxdur. Tədbirində heç bir dəyişiklik olmaz. Yaratdıqlarına heç bir bənzər olmadan surət verdi. Hər nə yaratdısa heç  kimdən kömək almadan, əziyyət çəkmədən və fikirləşmədən onları yaratdı. Yaratdıqları ondan ayrıdır. O, ondan başqa bir ilah olmayan Allahdır.[5] Onun işləri dəqiq və gözəldir. O, zülm etməyən ədalətlidir. Bütün işlərin ona qayıtdığı bir kərəm sahibidir.

 

[1] Burada Maidə surəsinin 67-ci ayəsi zikr olunur. Qeyd edək ki, burada olan “Əli haqqında” sözü Qurani-kərimin mətnindən deyil. Əksinə bu söz Cəbrəail tərəfindən gətirilmiş ayənin təfsiridir.

[2] Təlaq, 12

[3] Ali-İmran 18

[4] Ənam, 103

[5] Həşr, 22